Op internet, sociale media, kranten en televisieprogramma’s wordt veel geschreven en gesproken over de toenemende stress bij jongeren. Volgens wetenschappers, hulpverleners en ervaringsdeskundigen is dit zorgelijk en zou het zelfs gevaarlijke vormen aannemen. Welke informatie moeten we serieus nemen maar wellicht de belangrijkste vraag; hoe komt het en wat kunnen we er aan doen?

Wat is stress?
Stress kan heel ruim worden omschreven als een reactie op elke prikkel of conditie die spanning veroorzaakt, maar ook in engere zin als een reactie op een negatieve prikkel (Wikipedia). We ervaren allemaal stress, dat hoort bij het leven. Stress kan positief zijn, bijvoorbeeld als we ons voorbereiden op prestaties of werk. Stress ten gevolge van een (heftige) emotionele of traumatische ervaring geeft negatieve stress.

Gevolgen negatieve stress
Stress op zich is dus niet slecht voor ons, het wordt wel een probleem als negatieve stress langdurig is, he kan schadelijk voor de gezondheid zijn. De stresshormonen die vrij komen in de hersenen kunnen niet alleen allerlei gezondheidsklachten geven zoals; hoofdpijn, slapeloosheid maar ook mentale klachten (angst, spanning, depressie). Uit onderzoek blijkt zelfs dat een verhoogd cortisol kan leiden tot hersenbeschadiging en geheugenproblemen.

Belangrijke oorzaken van stress
Uit hersenonderzoek blijkt dat stress een grote invloed heeft op het brein. Onzekerheid, afwijzing, kritiek en buitensluiting zijn de belangrijkste veroorzakers van stress. Jongeren groeien op in een tijd waarin we al op jonge leeftijd hoge verwachtingen hebben en prestaties willen zien. Kinderen moeten gelukkig en succesvol zijn. Ga er maar aanstaan, de druk is enorm! Vervolgens denken we dat ze dat grotendeels zelf kunnen, want ze daarbij helpen en begeleiden lukt niet. We hebben het immers zelf heel druk en moeilijk om gelukkig en succesvol te worden en te zijn. Voldoe je niet aan de verwachtingen, geeft dat weinig zelfvertrouwen en wordt je onzeker. Je denkt dat je het niet goed doet (kritiek), voelt je afgewezen. Afwijzing is het ergste wat je kan overkomen in het leven en omdat je niet meekunt met de waan van de dag, voel je je buitengesloten. Dit is de realiteit waar we momenteel in leven en pubers opgroeien.

Is er nog hoop?
Niet zo gek dat er uit onderzoek naar voren komt dat de jeugdjaren, met name de manier waarop ouders met kinderen omgaan een bepalende rol spelen hoe we later in ons leven met stress omgaan en onze kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van psychische klachten.

Er is nog hoop, de tegenhangers van onzekerheid en afwijzing zijn het geven van controle en zelfbepaling als sociale waardering en steun. In een eerdere blog heb ik al een lans gebroken voor de pubers en jongeren (Pubers verdienen ons respect en oprechte aandacht). Mijn oproep aan ouders en opvoeders; besef wat de invloed van jouw manier van opvoeden is op hoe kinderen opgroeien en met het leven omgaan.

Feit: door negatieve stress worden hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor complexe cognitieve functies minder actief. Ook onze leerstrategieen veranderen tijdens acute stress en gaan we over op de automatische piloot.

 

Bron: Diesoratie: back to the roots: de jeugd als bron van kwetsbaarheid en veerkracht van prof.dr. Bernet Elzinga, universiteit Leiden